Kerkcomplex Joannes de Doper

Kruisweg 1067, 2131 CT Hoofddorp | Toon op de kaart »

Gemeentelijk monument
Bouwjaar: 1858 t/m 1860

Kenmerken

De kosterswoning is oorspronkelijk als noodkerk met paardestal gebouwd. Het gebouw heeft een rechthoekige langgerekte plattegrond met aan de voorzijde de woning en daar achter de stal die nu is ingericht als kleine zaal met aangebouwde toiletaccommodatie. De gevels zijn van baksteen met formaat 21,5 x 10,5 x 5 cm (dunne waalsteen) en de kap heeft een gebroken (kap)vorm. De kap in onbeschoten en gedekt met Oudhollandse pannen met rode kleur. De voor- en achtergevel zijn doorgestoken gevels waarbij de voorgevel een zadeldak suggereert terwijl de achtergevel de gebroken daklijn volgt. De voorgevel is in 1962 vernieuwd waarbij een bescheiden versiering van het metsel-werk is gehandhaafd. Het voegwerk van de gevels is half geknipt. De kerk met pastorie vormt als het ware één bouwblok waarbij het kerkgebouw vanuit de pastorie direct bereikbaar is. De kerk is neo-gotisch, waarvan de plattegrond te beschouwen is als een zogenaamde pseudo-basiliek. De plattegrond wordt gevormd door een middenschip met links en rechts smalle zijbeuken welke in vijf traveeën zijn verdeeld. Het middenschip is aan de noord-oostkant door middel van een absis afgesloten waarin zich het priesterkoor bevindt. Aan de noord-westzijde van het koor is een sacristie gebouwd die van buiten bereikbaar is en toegang geeft tot de kerkruimte. Aan de voorkant staat de forse vierkante toren met de dubbele toegangsdeuren. De kerkgevels zijn van baksteen 21,5 x 10,5 x 5 cm paars-rood in kruisverband en halve geknipte voeg. De zuid-oost gevel is verdeeld in vijf traveeën die door pilasters zijn gemarkeerd. In de velden bevinden zich de grote boogvensters met glas in loodramen. Het metselwerk is aan de bovenzijde versierd en hierop rust een dakgoot. Het vijfzijdige koor is eveneens met boogvensters met glas in lood ingevuld en aan de bovenzijden met siermetselwerk afgewerkt. De kapvorm is een zadeldak en gedekt met blauwe Oegstgeester pannen. De noord-westgevel wordt voor een deel in beslag genomen door de aangebouwde pastorie en bezit nog 3 boogvensters met glas in lood, evenals de zuid-oostgevel. De toren heeft overhoeks aangebrachte steunberen welke naar boven verjongen. Boven de ingang bevindt zich een nis met het beeld van St. Joannes, de patroonheilige van de kerk. Het metselwerk van de toren eindigt boven de wijzerplaten van het uurwerk met een timpaan-vormige bekroning en hier begint de torenspits die met leien is gedekt. In de kerk bevindt zich een eikenhouten preekstoel met snijwerk uit 1730. Voorts is er op het zangkoor een orgel uit de 19e eeuw van onbekende herkomst. De pastorie is op dezelfde wijze gemetseld en gevoegd als de kerk. In 1913 is deze aan de voorzijde belangrijk vergroot. Hierdoor is de merkwaardige vorm van de kapconstructie te verklaren namelijk vanuit de nok naar de achtergevel een gebroken kap en aan de voorzijde een dakschild van een zadeldak. De kap is gedekt met gesmoorde grijze kruispannen. De noord-westgevel is gepleisterd. Het zusterhuis of klooster is een uit twee verdiepingen bestaand bouwblok met daarop twee parallel lopende zadeldaken met een dwarskap. Het dak is gedekt met rode TuiIe du Nord-pannen. Het metselwerk is opgetrokken in baksteen van formaat 21,5 x 10,5 x 5cm in kruisverband en halve knipvoeg. De zuid-westgevel aan de voorzijde is decoratief behandeld met twee horizontale banden in gele steen en vulling van grijze baksteen. Deze gevel is symmetrisch met in het midden een ingangspartij met daarboven een nis met een beeld van St. Jozef met kind. De rechter zijgevel heeft eveneens een ingang terwijl op de verdieping smalle vensteropeningen met glas in lood de kapel weergeven, welke hierachter is gelegen. Het hek werd in de dertiger jaren geschonken en bestaat uit gemetselde kolommen van 43 x 43 cm op afstanden van 2.50 m. De open ruimte is gevuld met smeedwerk dat duidelijk invloed van de Amsterdamse s

Geschiedenis

Op 7 september 1857 verleende de bissschop van Haarlem toestemming tot de bouw van 2 noodkerken respectievelijk te Hoofddorp en Lijnden. In Hoofddorp werd deze noodkerk later de huidige kosterswoning. Toen de kosterswoning met daarachter de paar-destal nog als zodanig functioneerden, bevond zich achter de tweede deur in de zijgevel een kleine ruimte ten behoeve van de arm-meesters. Zondags na de hoogmis konden behoeftige parochianen in de paardestal bij een dubbel luikje aankloppen waarachter genoemde armmeesters zitting hadden om een aalmoes in ontvangst te nemen. Deze "armenluikjes" zijn nog aanwezig. Architekt Th. Molkenboer uit Leiden ontving opdracht tot het ontwerpen van de kerk met pastorie waarvoor de eerste aanbesteding plaatsvond in april 1858. Op 24 mei 1860 werd de kerk te Hoofddorp ingewijd door bisschop De Vree. In 1913 vond een vergroting van de pastorieplaats en in 1920 werd belangrijk herstel aan fundering en toren van de kerk uitgevoerd. In de zeventiger jaren zijn de glas in lood ramen gerestaureerd, mede met financiële steun van de gemeente. Toen in 1912 een besluit werd genomen tot de stichting van R.K. scholen werd voor het onderwijs aan meisjes de hulp ingeroepen van de zusters Franciscanessen te Etten (Noord-Brabant), met als gevolg dat voor een passende huisvesting diende te worden gezorgd c.q. de stichting van een klooster. Aldus geschiedde en werd in 1913 het huidige zusterhuis gesticht. De patroonheilige van de zusters is Sint Jozef die thans met zijn beeld de voorgevel siert.

Situatieve kenmerken

Het R.K. kerkcomplex vormt door zijn afmetingen en ligging een duidelijk beeldbepalend element aan de Kruisweg te Hoofddorp. Dit wordt nog versterkt door het monumentale hek ter afsluiting van het voorterrein aan de Kruisweg.

Redengevende omschrijving

Het complex is beeldbepalend en van belang voor de plaatselijke geschiedenis. Van belang zijn verder de oorspronkelijkheid en de volledigheid van het complex en de bouwstijlen uit het midden van de vorige eeuw en het begin van deze eeuw. De bescherming bestrijkt de vier genoemde hoofdonderdelen (zonder losse c.q. aangebouwde schuren en afdakken e.d.) alsmede de tuinen en erven met het voorterrein en het afsluitende hek.

Kerkcomplex Joannes de Doper
Soort
Kerk, pastorie, zusterhuis, kosterswoning met paardestal
Bouwkundige staat
Kerk en pastorie goed, zusterhuis matig, kosterswoning redelijk

Toon deze locatie op de kaart »

De CultuurAtlas is een initiatief van de
gemeente Haarlemmermeer

gemeente Haarlemmermeer